:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?

O polskość Pomorza i Kujaw

Postaci, polskość Pomorza Kujaw - zdjęcie, fotografia
Gazeta CBR 09/01/2019 12:13

Pod koniec I wojny światowej na terenie ziem zaboru pruskiego – w Wielkopolsce, Pomorzu i na Śląsku powstała organizacja polityczna, która reprezentowała polskie dążenia niepodległościowe – Naczelna Rada Ludowa. Przybliżamy historię tej organizacji i jej przywódców reprezentujących Pomorze i Kujawy

Naczelna Rada Ludowa powstała w 1916 roku w Poznaniu jako nielegalny Komitet Międzypartyjny, nazywany też Centralnym Komitetem Obywatelskim. Wśród partii największy wpływ na pracę komitetu miało Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne. NRL popierała ententę, ściśle współpracując z założonym 15 sierpnia 1917 roku w Lozannie i prowadzonym przez Romana Dmowskiego, Komitetem Narodowym Polskim w Paryżu, który uznawała za legalne władze Polski.

W dniu podpisania rozejmu przez Niemcy, 11 listopada 1918 roku komitet ujawnił się, zmieniając nazwę na Radę Ludową, a dzień później wyłonił Tymczasowy Komisariat w skład którego weszli: ks. Stanisław Adamski, Wojciech Korfanty i Adam Poszwiński. 14 listopada ponownie zmieniono nazwę, na Naczelną Radę Ludową. Polski Sejm Dzielnicowy, który obradował w Poznaniu, 5 grudnia uznał NRL za legalną władzę państwową, zaś 6 grudnia NRL wyłonił Komisariat, czyli organ wykonawczy, w składzie: ks. Stanisław Adamski i Władysław Seyda z Wielkopolski, Wojciech Korfanty i Józef Rymer ze Śląska, Stefan Łaszewski z Pomorza Gdańskiego oraz Adam Poszwiński z Kujaw.

Powołano podkomisariaty w Bytomiu i Gdańsku. Początkowo NRL popierała pokojowe przejęcie ziem zaboru pruskiego przez odradzające się państwo polskie, jednak wybuch powstania wielkopolskiego wymusił zmianę stanowiska i przejęcie kontroli cywilnej i wojskowej nad wyzwolonymi ziemiami. Po zakończeniu powstania uzgodniono stopniowe włączanie Wielkopolski w ramy odrodzonego państwa. W tym celu, zgodnie z ustawą Sejmu Ustawodawczego, 12 sierpnia 1919 powołano Ministerstwo byłej Dzielnicy Pruskiej, na czele którego stanął Władysław Seyda. Następnie 19 sierpnia NRL uległa samorozwiązaniu. Komisariat rozwiązał się tego samego dnia. Zakończyło to proces przejmowania władzy w Wielkopolsce przez Rząd RP. NRL nie została rozwiązana na Górnym Śląsku. Po zakończeniu III powstania śląskiego do maja 1922 roku w NRL pracował prawnik Paweł Kempka, który w tym czasie zorganizował struktury następujących wydziałów tworzonego Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach: Samorządnego, Robót Publicznych oraz Bezpieczeństwa Publicznego.

Z ramienia Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej dwukrotnie reprezentował Polskę na konferencji pokojowej w Paryżu Józef Rymer. Jednym z rozporządzeń NRL było wprowadzenie ośmiogodzinnego dnia pracy w handlu i przemyśle na podległych sobie terenach.
Reprezentant Pomorza

Pomorze Gdańskie w NRL reprezentował Stefan Łaszewski. Urodził się 8 stycznia 1862 roku w Brąchnówku koło Torunia. Uczył się w progimnazjum biskupim w Pelplinie, a następnie w gimnazjum w Chełmnie. Działał tam w towarzystwach filomackich „Zan” i „Mickiewicz”. W latach 1888-1886 studiował prawo na uniwersytetach we Wrocławiu, Berlinie i Lipsku. Na tej ostatniej uczelni uzyskał stopień doktora nauk prawnych w zakresie prawa cywilnego i prawa kanonicznego. Po studiach podjął pracę w aparacie sądowym na Pomorzu (Sopot, Elbląg, Gdańsk, Kwidzyn, Wejherowo). Od 1892 roku mieszkał w Grudziądzu. Tam oprócz pracy zawodowej działał w polskich organizacjach społecznych i gospodarczych. W latach 1899-1919 był dyrektorem Banku Ludowego. Należał do Towarzystwa Przemysłowców Polskich, Towarzystwa Przyjaciół Nauk Prus Królewskich, Towarzystwa Przyjaciół Kaszub, Towarzystwa Naukowego w Toruniu (TNT).

Stefan Łaszewski zasłynął jako obrońca w procesach wytaczanych przez władze pruskie polskim działaczom narodowym związanym z TNT i z „Gazetą Grudziądzką”. Reprezentował także Polaków jako poseł do parlamentu Rzeszy Niemieckiej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości związał się ze Związkiem Ludowo-Narodowym (endecją) zostając, m. in. posłem tej partii do Sejmu Ustawodawczego. Jako prawnik z doświadczeniem politycznym cieszący się dużą popularnością, Łaszewski odegrał olbrzymią rolę w odbudowie państwa polskiego na Pomorzu. W ramach poznańskiego Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej kierował Podkomisariatem NRL na Prusy Królewskie z siedzibą w Gdańsku, zaangażował się także w powstanie konspiracyjnej Organizacji Wojskowej Pomorza. Działalność ta zaowocowała represjami władz niemieckich i groźbą aresztowania, co spowodowało przeniesienie Łaszewskiego z Gdańska do Poznania. Władze polskie mianowały go 17 października 1919 roku pierwszym wojewodą pomorskim. W dniu 2 lipca 1920 roku został odwołany ze stanowiska i mianowany sędzią Sadu Najwyższego w Warszawie. Dwa lata później został prezesem Najwyższego Trybunału Administracyjnego. Zmarł 20 marca 1924 roku w Warszawie i został pochowany w Pelplinie.

Przedstawiciel Kujaw

Adam Poszwiński urodził się 17 grudnia 1881 w Warszawie. Dzieciństwo spędził jednak we Włocławku. Uczęszczał do szkół w Poznaniu i Dreźnie, a następnie studiował chemię w Berlinie. Studiował także ekonomię i nauki polityczne na uniwersytetach w Rostocku i Tybindze.

Od 1906 roku publikował w gazetach takich jak „Orędownik” i „Kurier Poznański”. W następnym roku Poszwiński objął stanowisko redaktora naczelnego w wychodzącej w Poznaniu gazecie „Praca”. W 1908 r. otrzymał propozycję szefowania inowrocławskiemu „Dziennikowi Kujawskiemu”, którą przyjął. Redaktorem naczelnym tej pozycji był do 1917 roku. W tym czasie był członkiem Towarzystwa Dziennikarzy i Literatów z siedzibą w Poznaniu.

Jako polityk opowiadał się za orientacją chrześcijańsko-demokratyczną. Wszedł w skład Rady Głównej Ligi Narodowej. W 1914 roku uczestniczył w zjeździe LN, który miał miejsce w Wiedniu. Brał udział w wydarzeniach poprzedzających wybuch powstania wielkopolskiego, reprezentując w organach naczelnych organizacji niepodległościowych Kujawy. W latach trwania I wojny światowej stał na czele inowrocławskiego Koła Towarzyskiego. Od 1916 roku zasiadał w składzie Tajnego Międzypartyjnego Komitetu Obywatelskiego. Następnie był członkiem Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej, wraz z m. in. Wojciechem Korfantym i ks. Stanisławem Adamskim. Reprezentował NRL podczas uroczystego otwarcia Uniwersytetu Poznańskiego 7 maja 1919 roku.
W okresie międzywojennym zajmował stanowisko podsekretarza stanu w rządzie polskim. Później stał na czele spółki akcyjnej, prowadzącej działalność wydawniczą. Zajmowała się ona wydawaniem takich pozycji jak m. in. „Głos Pomorski”, „Gazeta Pomorska” oraz „Weichsel Post”. W 1927 roku przeniósł się do Poznania, gdzie był redaktorem gazety „Świat Kupiecki”, a później także „Dziennika Poznańskiego” i „Dziennika Bydgoskiego”.

Na początku II wojny światowej, po zajęciu Polski przez Niemców Poszwiński został aresztowany. Wkrótce jednak został zwolniony. Niemal natychmiast zaczął działalność niepodległościową. Był jednym z członków „Ojczyzny”, a także kierownikiem Wydziału Gospodarki w biurze Delegatury Rządu RP na Kraj.

9 września 1941 roku został ponownie zaaresztowany przez gestapo. Przewieziono go do znajdującego się w Poznaniu Fortu VII. Tam przebywał najprawdopodobniej do czerwca 1942 roku. Wielokrotnie przesłuchiwany i torturowany. Dokładna data śmierci Poszwińskiego nie jest znana. Przypuszcza się, iż został zamordowany w lipcu 1942 roku. Razem z nim zginęli prawdopodobnie inni członkowie delegatury.

Opr. (Szyw)

Reklama

O polskość Pomorza i Kujaw komentarze opinie

Dodajesz jako: |


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez brodnica-cbr.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

WPR sp. z o. o. z siedzibą w Golub-Dobrzyń 87-400, Rynek 20

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"